Behoud en verbeteren van woon- en leefklimaat

We streven naar het behoud en het verbeteren van het
woon- en leefklimaat in en rond Duiven
met aandacht voor natuur, landschap en natuurhistorie

Voedselbossen in de Liemers

Milieuvrienden Duiven wil samen met anderen voedselbossen realiseren in De Liemers. Hiervoor is in 2021 een werkgroep gestart. De werkgroep heeft voor twee locaties de eerste concrete stappen gezet. En we kijken waar verder mogelijkheden zijn voor een voedselbos of een andere duurzame en natuurlijke inrichting. Lees hier meer:

De werkgroep

De kerngroep is begin 2021 begonnen met haar activiteiten. We bestaan nu uit vijf leden die bezig zijn met het opzetten van de plannen en ontwerpen, het zoeken naar contacten en financiering, de communicatie en het organiseren van natuurwerkdagen.

De leden zijn Judith Keuper, zo!Diva, Sybrand Feenstra, Milieuvrienden Duiven, Peter Mekkink, Milieuvrienden Duiven, Hanneke Spaans, Milieuvrienden Duiven en Bob van Zuylen, muziekvereniging Loo.

Hanneke en Syb hebben de cursus ‘Voedselbos Ontwerpen’ gevolgd die is georganiseerd door Natuur en Milieu Gelderland van april – oktober 2021.

Projecten

Het Kievietsnest

Het Kievietsnest is een terrein van ongeveer 1 hectare langs de IJsseldijk aan de Rivierweg van Westervoort naar Lathum. Het is door de AVR Duiven beschikbaar gesteld aan Milieuvrienden Duiven. (plattegrond toevoegen)

Het terrein ligt op de grens van de gemeentes Duiven en Zevenaar en bestaat uit een stuk grasland waarin een aantal kruiden opkomen. De grens, ook de grens tussen Duiven en Zevenaar) wordt gevormd door een lange strook met bramen. Het andere deel is een voormalig woonerf met een aantal fruitbomen, een doorgeschoten laurierhaag en een wilgenbosje. Het terrein is te bereiken vanaf het fietspad op de Bandijk en via de Rivierweg.

Concept Ontwerp Kievietsnest

De Buitensingel

De Buitensingel is een terrein van ongeveer 0,5 hectare aan de Westsingel in Duiven. Het ligt tussen de Westsingel, een manage, de sportvelden en een sportschool. Het wordt door de gemeente beschikbaar gesteld aan Milieuvrienden.

Voedselbos Buitensingel: de uitgangssituatie

Het terrein is omzoomd door Eiken en Elsen aan de westkant en wilgen aan de oostkant. Een lagere singel met voornamelijk verwilderde wilgen doorsnijd het terrein. Het terrein is rond 2010 door de gemeente bestemd als ‘Gronden voor de Natuur’. In die periode zijn er noten- kastanje- en fruitbomen gepoot die nu vrucht beginnen te dragen.

Overig

We hebben nog een aantal locaties op het oog in Duiven, Groessen en Loo. Hierover later meer.

Wat is een voedselbos

Een voedselbos is door de mens ontworpen systeem. Het lijkt op een natuurlijk bos en is bedoeld om duurzaam voedsel te produceren. Een voedselbos biedt voedsel en onderdak aan ontelbare planten en dieren. Ook planten die niet voor de mens eetbaar zijn krijgen een plek. Bijvoorbeeld planten die bestuivende in-secten of plaag bestrijdende vogels aantrekken.

De biodiversiteit is enorm hoog, doordat verschillende lagen precies op elkaar af-gestemd zijn. Ze werken met elkaar samen. Er wordt niet met een enkele laag ge-werkt, zoals in de akkerbouw, maar ook met de lagen daarboven. Dat is duur-zaam: een goed ontworpen voedselbos houdt zichzelf in stand.

De volgende lagen vormen samen een compleet systeem:

  • Kruinlaag (Grote bomen, 8+ m) bijvoorbeeld Walnoot, Linde, Kers. Deze laag zorgt voor beschutting en voor de productie van organisch materiaal: boven de grond – blad- en onder de grond – wortels.
  • Tussenlaag (Kleine Bomen, Grote Heesters, 3 tot 8m) bijvoorbeeld Mispel, Hazelaar, Cornus, Decaisnea
  • Struiklaag (Kleine heesters , 1 tot 3m) bijvoorbeeld Gojibes, Jostabes, Ho-ningbes, Aalbes, Appelbes , Wijnbes
  • Kruidlaag (0,20 – 1m) bijvoorbeeld Smeerwortel, Brandnetel, Varens
  • Bodembedekkers (0 tot 0,20m) bijvoorbeeld Aardbei, Postelein, Bosbes, Vossebes, Cranberry
  • Klimplanten: bijvoorbeeld Kiwibes, druiven, Akebia
  • Wortels en knollen: bijvoorbeeld Aardpeer

Waarom een voedselbos?

Het realiseren van voedselbossen doen we om verschillende redenen. We willen:

  • een plek waar dieren goed kunnen leven en voedsel kunnen vinden.
  • een fijne plek voor mensen om te zijn en waar ze voedsel kunnen vinden. Een plek met schaduw en beschutting, waar je kunt genieten van de rust, planten en dieren.
  • een plek voor kinderen en volwassenen om meer te leren over de natuur en over hoe we onze omgeving natuurlijker kunnen inrichten.
  • Een plek waar mensen zich bewust worden van het belang van biodiversiteit en van de mogelijkheden in bijvoorbeeld tuinen, parken, akkers en natuurgebieden.

Wat is er al gedaan?

Onderzoek op locatie en bezoek aan Voedselbos in Brummen in september 2020. Drie leden van Milieuvrienden Duiven maken inventarisatie op de locatie aan de Bandijk en bezoeken het Voedselbos Nieuwe Erven in Brummen.

Brainstormavond over de opzet van een Voedselbos op 8 maart 2021. Een online bijeenkomst met een facilitator en presentator en deelnemers van gemeentes, AVR, Groen Manifest, buren en Milieuvrienden. Tijdens de bijeenkomst was er uitleg over voedselbossen en brainstormen over het doel en de wensen voor een voedselbos. Zie verslag, link naar download of verslag

Cursus voedselbos van Natuur en Milieu Gelderland is afgerond door twee leden van de kerngroep: een achtdaagse cursus waarbij de verschillende thema’s werden besproken en ieder een eigen ontwerp heeft gemaakt voor het eigen voedselbos. Iedere cursusdag vond plaats op de locatie van een voedselbos in de regio (Brummen, Bennekom, Malden, Almen, Groesbeek, Hengelo, Wageningen).

Partijen betrokken en informatieavond gehouden op 18 oktober. Presentatie van de vorderingen rondom het terrein Kievietsnest met de ontwerpen. Aanwezig: wethouder gemeente Duiven, AVR, Knotploeg Duiven, Milieuvrienden en geïnteresseerden.

Ontwerp gemaakt voor terrein Kievietsnest. Aan het eind van de cursus Voedselbos ontwerpen zijn er twee ontwerpen gemaakt: een die voldoet aan de criteria van het Waterschap Rijn en IJssel: het planten van bomen op minstens 73 meter vanaf de teen van de dijk. Het andere ontwerp is een voorstel aan het WRIJ om de bomengrens naar 40m vanaf de dijk te verplaatsen. Beide ontwerpen hebben naast de kruinlaag met hogere bomen ook ruimte voor lagere bomen, struiken en kruidlaagsoorten. In het terrein langs de IJsseldijk zijn terreinen voor kruiden, moestuin, bloemenpluktuin, granen, faunahotel. Hierbij hanteren we de principes van de permacultuur.

Natuurwerkdag op 6 november, inplanten, zaaien en opruimen en snoeien. In totaal 11 vrijwilligers hebben tijdens de Landelijke Natuurwerkdag, het terrein Kievietsnest opgeschoond, wilgen geknot, laurierhaag gesnoeid, bramen gerooid en een ontmoetingsplek gecreëerd. Daarnaast is een strook van 3 meter breed langs de Rivierweg ingezaaid met een bijen- en vlinderbloemenzaadmengsel en zijn 50 daglelies gepoot.

Onderzoek gestart op de locatie Buitensingel. Vanaf november 2021 zijn we begonnen met de inventarisatie van het terrein aan de Westsingel: planten, bodemgesteldheid, hoogte, en navraag bij de gemeente over de bestemming.

Een groep studenten, interdisciplinair en interscolair, is van start gegaan met het opzetten van modules voor educatieve activiteiten rondom het voedselbos.

Wat staat op de planning?

Het opzetten van een ontwerp voor het terrein Buitensingel. Hiervoor volgen we de methode die we in de cursus hebben geleerd, dus bepalen van doelen, inventarisatie, beleving, basiskaart, inventarisatie gewenste oogst, bloeiboog, oogstperiodes, maken van een plantplan. Dit doen we het liefst samen met geïnteresseerden, omwonenden, de sportschool en scholen.

Zoeken van financiering: voor de verdere invulling en aanleg zijn middelen nodig. Wilt u op een of andere manier bijdragen, graag!

Zaterdag 29 januari opschoondag aan de Buitensingel: op deze ochtend willen we het terrein onderhouden en vorm geven. De singel die tussen de twee delen ligt snoeien van de Wilgen en verwijderen van giftige planten.

Medio maart boomplantdag aan de Buitensingel: een boomfeestdag waarin we met een groep vrijwilligers 45 bomen die door de gemeente Duiven ter beschikking zijn gesteld poten op het noordelijke deel van het terrein. Verder het creëren van een buitenleerplaats, gebruik makend van geknotte wilgen, een wilgentipi!

Meedoen?

Wil je meedoen, graag!

Wat kun je doen:

  • Financiële bijdrage: In ons projectplan geven we verschillende elementen aan waar financiering voor nodig is. Samen kunnen we een goede bestemming vinden.
  • Bijdrage in natura (zaden, zaailingen, gewenste bomen, gereedschap, materialen)
  • Coördinatie van onderhoud- en beheer
  • Meedoen met verschillende werkdagen op het terrein
  • Meedenken over het op te zetten ontwerp en invulling van het terrein
  • Meedoen in de kerngroep: we vergaderen ongeveer eens in de drie weken, afhankelijk van de activiteiten

Hoe? Neem contact op met de kerngroep, vermeld graag Voedselbos in het onderwerp. info@milieuvrienden.nl

In de media

Het aanleggen van een voedselbos in Duiven is opgepakt door de media.

Duivens Nieuwsblad (zie artikel) schrijft over de activiteiten op natuurwerkdag op het Kievietsnest op 8 november.

De Gelderlander (zie artikel) heeft uitgebreid geschreven over de eerste stappen die gemaakt zijn.

Documenten

Tijdens de bijeenkomsten met verschillende instanties en organisaties is er veel besproken en gepresenteerd. De ideeën zijn verzameld in verschillende documenten en gebruikt voor de ontwerpen.

8 maart 2021 Online Bijeenkomst om te brainstormen over het concept voedselbossen

18 oktober 2021 Bijeenkomst bij de AVR over de achtergronden van een voedselbos, het ontwerp en invulling van het Kievietsnest te Duiven.

Er is een concept ontwerp gemaakt voor het Kievietsnest, zie de tekening bij projecten.